Stokoude kerk
Eén van de beeldbepalende gebouwen van Geldermalsen is de imposante Centrum- of Suitbertuskerk aan de Kerkstraat. De oorsprong ligt rond 700, toen hier door Suitbertus het evangelie werd gebracht. In de 12e eeuw werd hier een tufstenen kerkje gebouwd en in de 15e eeuw verrees het huidige gebouw, deels met de oude tufstenen muren. Uit deze tijd stamt ook de kerkklok die nu nog wordt gebruikt. Daarin staat het jaartal 1460 gegraveerd.
Kraagsteentje in de Centrumkerk
De huidige Centrumkerk of St. Suitbertuskerk in Geldermalsen is
gebouwd in de 15de eeuw, als vervanger van een kleinere tufstenen kapel
uit de 12de eeuw, waartegen aan de westzijde omstreeks 1250 een toren
was gebouwd. Het koor van de oude kerk kwam waarschijnlijk niet verder
dan de triomfboog van de huidige kerk.
Voor deze triomfboog staat een doopvont van hardsteen, ‘Namens graniet’ uit
omstreeks 1460. De doopvont was nog maar een goede honderd jaar oud toen de reformatie Geldermalsen bereikte. Of hier een Beeldenstorm heeft
huisgehouden weet niemand, wel dat alles anders moest. Voor de
reformatie stond de pastoor in het koor en stond of zat de gemeente met
het gezicht naar het oosten. Vanaf de reformatie kerkte men met het
gezicht naar het westen. Tegen de oostmuur van de toren kwam een
preekstoel of kansel. Het ‘pontificale’ doopvont werd gedegradeerd tot
voetstuk voor de brenger van het woord Gods.
Achter het koorhek bevindt zich een witmarmeren zerk. In 1684 lieten
Jacob van Borssele van der Hooge, Heer van Geldermalsen, en Maria van
Varick, dit grafteken maken, De restanten van de fundering van het Huis
van Geldermalsen, waar zij woonden, liggen nog in het Zwarte Kamp, in de stationsbuurt. Van Borssele overleed op 19 augustus 1685, zijn vrouw in 1707. De overblijfselen van dit echtpaar zijn in 1791 overgebracht naar Parijs.
In de kerk zijn in de zijbeuk, het schip en het koor zogenaamde
kraagsteentjes aangebracht. Een kraagsteen is in een muur of kolom
bevestigd en steekt daar uit. Het wordt gebruikt om een bovenliggend
element van het bouwwerk te dragen: een boog, balk, kroonlijst of
balkon. De kraagsteentjes geven voorstellingen uit de bijbel weer of
hebben in onderling verband een symbolische betekenis.
Dit artikel is eerder verschenen in Nieuwsblad Geldermalsen.
