Verrassende feiten in boek over geschiedenis Acquoy
Vrijdag 12 oktober om 15.30 uur wordt het eerste exemplaar van het
boek ‘De Baronie Acquoy’, geschreven door de Acquoyse predikant Henk
Dijk, ‘ten doop gehouden’ tijdens een feestelijke bijeenkomst in
verenigingsgebouw De Schakel.
door Rita de Boer-Rookhuiszen
De schrijver doet een aantal opmerkelijke wetenswaardigheden uit de
geschiedenis van zijn dorp uit de doeken. Zo vond hij bewijs voor het
bestaan en de plek van een Middeleeuwse burcht.
Teisterbant
Acquoy is vooral bekend door de scheve kerktoren, ook wel de Betuwse
toren van Pisa genoemd. Dat scheef staan is het resultaat van een
constructiefout bij de bouw in de 15e eeuw, zo ontdekte Dijk
bij zijn speurtocht naar de Acquoyse geschiedenis. "Die geschiedenis is veel rijker dan men denkt en daar mogen de mensen, die zich als klein
en meest westelijke dorp van de gemeente toch vaak een verstoten kindje
voelen, trots op zijn.” Dijk woont sinds 2008 in het dorp dat circa 600
inwoners telt. Zijn boek verhaalt over het dorp vanaf ver voor de
jaartelling. ,,De invloed van de Batavieren en de Romeinen komt zeker
aan bod maar vanaf het jaar 780 wordt het echt interessant. Acquoy viel
toen onder het gebied Teisterbant dat lag tussen Tiel en Vlaardingen.
Het was in handen van heersers uit Duitsland, Dietz genaamd. De
verwantschap met de familie Nassau en de latere Oranjes is terug te
vinden in het Wilhelmus: ben ik van Dietzen bloed.
Burcht
In 1026 werd Teisterbant door de bisschop van Utrecht verdeeld onder
leenheren die ieder een stuk grond kregen en daar een kasteel mochten
bouwen. Als je destijds een kasteel bouwde, bouwde je ook een kerk. Die
oorspronkelijk Middeleeuwse kerk van Acquoy werd net als de domkerk van
Utrecht op 1 augustus 1674 getroffen door een storm. Ook hier stortte
het hele middenschip in en bleef de toren staan. Men kerkte vervolgens
in het koor tot de kerk in 1844 werd herbouwd. De informatie daarover
vond ik in oude onderhoudscontracten.” In overdrachtspapieren uit 1520
ontdekte hij dat er in Acquoy een burcht met een voorburcht placht te
staan. "Tekeningen van kastelen zijn er pas vanaf 1600, toen kwamen er
rondtrekkende tekenaars, maar het kasteel van Acquoy was al weg,
waarschijnlijk vernield tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De
voorburcht stond op de plek van het huidige Huize Acquoy en was met een
brug verbonden met de burcht die weer op een zogenaamde motteheuvel
stond. Die is in de jaren ’70 weg geëgaliseerd in het kader van de
ruilverkaveling. Als je goed kijkt, kun je zien dat er een rond gebouw
met een doorsnee van circa 45 meter heeft gestaan.”
Vrijdorp
Dijk ontdekte ook dat Acquoy fungeerde als een ‘vrijdorp’. Minder
bekend als de vrijstad zoals Vianen en Culemborg, wel met dezelfde
werking. ,,Mensen konden hier hun toevlucht zoeken en werken om hun
schulden elders af te betalen. Ik heb getracht het verhaal
wetenschappelijk maar ook breed leesbaar te maken. De achterliggende
wetenschappelijke voetnoten komen later beschikbaar voor verder
onderzoek want er liggen nog veel vragen die nader onderzocht zouden
kunnen worden. Ik denk dat er dan nog meer verrassende feiten op tafel
komen.” Het boek is verkrijgbaar via de stichting Vrienden van Acquoy.
(Bron: Nieuwsblad Geldermalsen)
