Ondanks de naam ligt fort Asperen feitelijk in Acquoy. Het fort is gebouwd in 1845 als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en in 1879/1880 aangepast. In de Eerste en Tweede Wereldoorlog werden er betonnen bomvrije wacht- en waarnemingsposten bijgebouwd. Fort Asperen is onderdeel van een hele reeks werken in de directe omgeving ter verdediging van het zogenaamde Linge-acces, een zwakke plek in het defensiesysteem van de linie. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in z’n totaal een rijksmonument. Voor veel forten wordt momenteel een nieuwe bestemming gezocht.
Het vervallen fort Asperen, zoals het verdedigingswerk in de Nieuwe
Hollandse Waterlinie in de wandel heet, werd herondekt als kunstfort
door Piet Cleveringa uit Acquoy. Samen met honderd dorpsgenoten werd in
juni 1981 de Midzomernachtsdroom van Shakespeare uitgevoerd op het
overwoekerde terrein van het fort. Sindsdien zet een stichting van
vrijwilligers zich in voor restauratie en onderhoud en wordt jaarlijks
een kunstexpositie georganiseerd. Inmiddels nadert de restauratie haar
voltooiing en is KunstFort Asperen geboren. In de zomermaanden is het
fort Asperen open, in de winter huizen er vleermuizen. De taveerne in de houten artillerieloods is in principe het hele jaar geopend.
Inmiddels heeft de stichting KunstFort Asperen zichzelf opgeheven en
haar activiteiten gestopt. De activiteiten zijn overgenomen door Fort
bij Asperen.
Een van de bunkers van Fort Asperen, ooit een verdedigingswerk, hier in
gebruik als kunstfort. Foto: Arthur Eerelman-Hanselman, 2012.
Deze tekst van de hand van Martine Eerelman-Hanselman en
Arthur Eerelman-Hanselman verscheen eerder in de Mededelingen van de
Historische Kring West-Betuwe. Een wandeling van Geldermalsen naar
Leerdam. 1884-2012, jaargang 40, jubileumnummer 2012.
KunstFort Asperen
Op een pittoreske plek in Acquoy met een panoramisch uitzicht op de Linge, ligt KunstFort Asperen. Een monumentale plek waar kunst en
cultuur in een prachtig landschap van de Nieuwe Hollandse Waterlinie
worden getoond. Een militair object als baken in het linielandschap, met als bijzonder icoon de glazen koepel op het dak.
Als laatste stap in een jarenlange restauratieperiode van het fort,
werd de glazen koepel vorig jaar opgeleverd. Het is een prachtig
kunstwerk over de lichtschacht van het fort dat de regen tegenhoudt,
maar de vleermuizen binnenlaat als zij hun weg zoeken naar hun
winterverblijf. De architecten van bureau SLA uit Amsterdam en de
glastovenaars van het Nationaal Glasmuseum in Leerdam werkten samen met
honderden schoolkinderen en bewoners uit de buurt om het icoon te
realiseren.
Nu de glazen koepel er is, het KunstFort dertig jaar bestaat en de
Diefdijklinie wordt opgeleverd, is het tijd voor een expositie over het
fort, het omliggende rivierenlandschap en de renovaties. Verboden
Kringen – te zien tot en met 25 september 2016 – vertelt in actueel en
historisch tekst-, film- en beeldmateriaal over het fort, de waterlinie
en de Diefdijk.
Inmiddels heeft de stichting KunstFort Asperen zichzelf opgeheven en
haar activiteiten gestopt. De activiteiten zijn overgenomen door Fort
bij Asperen. Klik hier voor meer informatie.
