Martin Berendse presenteert "Historische wegenatlas NL: Nederlanders onderweg".
Vorig jaar presenteerde Martin Berendse in Geldermalsen het verhaal over het ontstaan van Nederland aan de hand van de eerste historische atlassen die hij samen met Paul Brood maakte. Dit jaar komt hij terug met het verhaal van Nederlanders onderweg, gebaseerd op de nieuwste aflevering in de serie: de Historische Wegenatlas NL. Deze atlas toont het 'wonder van Nederland' aan de hand van transportroutes en -bewegingen in en door de Lage Landen aan de zee. Je zou denken dat het in ons grootste deel vlak en altijd gemakkelijk is om van A naar B te bewegen, maar er is niets minder waar. Grote delen van het land waren te drassig om je veilig voort te bewegen, de woeste gronden waren ondoordringbaar en de zandpaden waren wel een beetje begaanbaar, liepen met een grote boog om de vele binnenmeren of werden om de haverklap doorsneden door kleine of grotere rivieren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat juist in Nederland al de binnenwateren een formidabel transportnetwerk opleverden. En waar dat niet lukt, moeten de inwoners letterlijk op zoek naar de 'doorwaadbare plaats'. Tot op de dag van vandaag delen we van ons wegennetwerk gebaseerd op de oude doorgangsroutes, met de Drents-Groningse Hondsrug als voorbeeld.
De Historische Wegenatlas NL laat zien dat wat we van Nederland kennen, eigenlijk heel jong is. Het is nog maar een paar generaties geleden dat reizen door het land alleen voor de gegoede burgerij voorbestemd was. Een groot deel van de bevolking voelt zich geen Nederlander, maar veel meer inwoner van eigen stad, streek en dorp. De situatie is onherstelbaar en gaat feitelijk voorbij aan de komst van de spoorwegen, de verbetering van het wegennetwerk en het verschijnen van motorfietsen en auto's in het straatbeeld. Nederland werd vanaf ongeveer 1850 echt een land, omdat vanaf dat moment alle delen van het grondgebied stap voor stap met elkaar werden verbonden door een samenhangend wegennetwerk.
De typische Nederlandse burgerlijke cultuur heeft al vanaf de 16e eeuw gezorgd voor een van de enorme vormen van openbaar vervoer: de trekschuit. Samen met de beurtvaarten over de Zuiderzee en de routes van de postwagens vervoeren de strak gereguleerde diensten van deze trekschuiten boeren, burgers en buitenlui. Eind 19e/begin 20e eeuw beschikken grote delen van Nederland over een zo fijnmazig netwerk van buurttrams en -spoorwegen. Ze worden gedwongen door het massale autogebruik dat na de Tweede Wereldoorlog op gang kwam. Maar de Historische Wegenatlas NL laat zien dat delen van de oude streeknetwerken in de 21e eeuw zo weer in gebruik kunnen worden genomen. Het zou dagelijks kilometers verminderen.
De lezing gaat over oeroude houten wegen door het veenmoeras, onze eerste Romeinse straatweg, tolhuizen, veerboten, gierponten, karresporen, ringwegen, koningswegen, kanalen, vliegvelden, rotondes, B-wegen, fietspaden, het 1200-kilometer-plan, de Gooische Moordenaar, metro's en de Hoge Snelheidslijn. Er zijn veel historische foto's en kaarten met baanbrekende plannen om nog meer auto's door onze historische binnensteden te laten rijden of juist nieuwe obstakels te laten zien om al het doorgaande verkeer om te leiden. Vele eeuwen transportbeleid in Nederland hebben in ieder geval één ding duidelijk gemaakt: waar een wil is, komt een weg!
Aanmelden voor deze avond verplicht! U doet dat hier.
Voor HKWB-leden gratis. Niet-leden betalen 5,-.
