Over HKWB - Projecten

 

Project Veldnamen

 

Artikel uit De Gelderlander van 12-10-2004:

Dove Jut en Broodkist maken historici blij door HELMA SCHOUTEN GELDERMALSEN/NEERIJNEN

 

Zoveel mogelijk veldnamen verzamelen die in de vergetelheid dreigen te raken en daarmee een belangrijk stuk agrarische cultuurhistorie vastleggen voor het nageslacht. Met dat doel starten de Historische Kring West Betuwe en het Streekarchief West Betuwe met een groots opgezet veldnamenproject in de gemeenten Geldermalsen en Neerijnen.

 

"Het is nu of nooit en wordt een enorme klus," beseffen kringlid Adelbert Anink en archivaris Ron van Maanen als trekkers van het project. "Maar het is de hoogste tijd," verklaart Van Maanen.

 

"Want na de grote ruilverkavelingen vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw zijn de historische namen in onbruik geraakt. En als we langer wachten, zijn er helemaal geen mensen meer te vinden, die nog weten hoe de landerijen vroeger heetten en om welk stuk het precies gaat. Dan dreigt die kennis voorgoed verloren te gaan.

 

Elk stuk land had vroeger wel een naam. Je komt ze in allerlei archieven tegen en waren vaak al honderden jaren in gebruik. Soms werden ze verbasterd.

 

Zo'n veldnaam was zeker niet willekeurig gekozen, maar verklaarde iets over het gebruik, de eigenaar of de kwaliteit van de grond. Er zijn heel bizarre namen bij, zoals Dove Jut (Neerijnen), Bijl en Steel (Geldermalsen) of De Broodkist. Bij Bijl en Steel ligt de vorm van het perceel voor de hand, maar de naam Broodkist is verraderlijk; is dat een stuk land dat veel in het laatje bracht of waar juist veel geld op toegelegd moest worden. Op dezelfde manier heb ik me al eens in de vingers gesneden met de naam Gulden Kamp. Ik ging ervan uit dat dat een goed stuk land moest zijn met goede oogsten, maar het tegengestelde bleek waar. Dat soort dingen kom je alleen maar te weten van de (vroegere) eigenaren of pachters.''

 

"We gaan van start in Haaften, Tuil en Neerijnen," weet Anink, die als een soort manager het veldwerk gaat organiseren. "Het is allemaal vrijwilligerswerk en in die dorpen hebben we al een 'aanstuurder' gevonden, waar regelmatig overleg mee is.

 

Deze mensen gaan ter plaatse aan het werk en het is de bedoeling dat zoveel mogelijk dorpsbewoners gaan meehelpen. We hopen dat dat gaat werken als een soort mond tot mond reclame. Zoiets als 'moet je die of die eens vragen,' of 'die had land in Est'.

 

De anderen dorpen moeten nog volgen, maar daar wordt ook al aan gewerkt. Hellouw wordt al meegenomen door de historische vereniging Den Ouden Dijk van Herwijnen, die ook bezig is. En in Beesd is er al veel gedaan door Gert de Kruijff.

 

Voor de gesprekken zijn formulieren gemaakt waarop ook plaats is voor gegevens over het vroegere grondgebruik zodat we ook meer inzicht krijgen over de gewassen die werden geteeld en verhandeld of het aantal koeien dat werd gehouden. En op kaarten van na de ruilverkaveling kunnen de mensen zelf de oude percelen met de naam intekenen." De bedoeling is dat alle gegevens in het archief op de computer worden opgeslagen. De gesprekken met mensen hebben de grootste prioriteit, maar daarnaast wordt ook archiefonderzoek gedaan en advertenties van verpachtingen in oude kranten uitgepluisd.

 

Anink: "Allemaal vrijwilligerswerk waarvoor we mensen zoeken, hoe meer, hoe beter. Ook degenen met minder tijd, want alle beetjes helpen en we stellen geen tijdslimiet. Wie informatie heeft over veldnamen kan uiteraard ook zelf contact opnemen."

 

Voor vrijwilligersopgave/contact/info: Adelbert Anink, tel. 0345-569152 of klik hier om een e-mail te verzenden.