Programma najaar 2018



Kostuum-geschiedenis, revolutionaire veranderingen in de mode van 1780-1950


Dinsdag 9 oktober 2018: Lezing door Monique Hafkamp 

Inloop vanaf 19.30 uur, lezing van 20.00 tot 22.00 uur

Locatie: De Pluk, Rijksstraatweg in Geldermalsen

 

Monique Hafkamp is kunsthistoricus. Zij organiseert samen met haar man in de zomer kunstreizen door Europa en ‘s winters geeft zij lezingen. Zij verzorgde al eerder een lezing voor ons over architectuur in Gelderland door de eeuwen heen.

De manier waarop mensen zich vanaf de vroegste tijd hebben gekleed is een uiting van creativiteit; een vorm van kunst. De kostuums die in bepaalde periodes gedragen werden zijn ware kunstwerken en een afspiegeling van rijkdom en status. Vanaf de 19e eeuw zijn er verschillende modeontwerpers geweest die een nieuwe stijl ontwikkelden en zich vaak lieten inspireren door andere kunstvormen, zoals de Jugendstil en de Ballet Russe rond 1900.

Maar de mode is ook een weerslag van sociale en economische omstandigheden. Verschillende bevolkingsgroepen onderscheidden zich van elkaar. De kleding van de adel was rijker dan die van de mensen die op het land werkten.

Het is ondoenlijk om in een kort tijdsbestek een overzicht van de kostuumgeschiedenis te geven vanaf de prehistorie tot nu. In deze lezing wordt een bepaalde periode behandeld met een thema; de veranderingen in de mode gedurende de 19e en 20e eeuw. Aan de hand van schetsen van kostuums vanaf het eind van de 18e eeuw, het Ancien Régime, tot de New Look na de Tweede Wereldoorlog, krijgt u niet alleen een beeld van de manier waarop mensen zich kleedden, maar ook van de sociale en economische omstandigheden die invloed hadden op de maatschappij en op de kostuums.

Een interessante lezing voor zowel dames als heren. Dus heren breng gerust uw echtgenote mee!

 


Pokerspel met het water


Donderdag 8 november 2018: Lezing door Ferdinand van Hemmen

De onderwaterzetting van de Betuwe in 1944-’45; wat de gevolgen waren voor de oorlogvoering en hoe de West-Betuwe nipt ontsnapte aan een ramp dankzij een uniek monsterverbond.

 

Inloop vanaf 19.30 uur, lezing van 20.00 tot 22.00 uur

Locatie: Het Klokhuis aan de Jeugdlaan 2 te Beesd

 

Zaterdag 2 december 1944 vliegt de Rijndijk in Elden (vlakbij Arnhem) met een daverende klap de lucht in. De Duitsers zetten de Betuwe onder water. Het water moet voorkomen dat de Geallieerden via Midden-Nederland oprukken richting het Ruhrgebied. De Duitsers lijken hun zin te krijgen. Maar de onderwaterzetting loopt uit de hand. Op 6 december bezwijkt de Liniedijk tussen Ochten en Kesteren, de dwarsdijk die het inundatiewater moet tegenhouden. De watervloed dijt uit richting de West-Betuwe.

Alle hoop is gevestigd op de dijken van het in aanbouw zijnde Amsterdam-Rijnkanaal. Als die falen zullen de streken ten westen van het kanaal overstromen. De Duitsers vrezen in dat geval hun linies langs de Maas en de Waal te moeten opgeven en maken plannen voor nieuwe onderwaterzettingen. Er dreigen nieuwe, massale evacuaties in het rivierengebied. Een ongekende humanitaire ramp lijkt voor de deur te staan. Maar al die megazorgen brengen vriend en vijand bij elkaar. Er ontstaat een basis voor een uniek monsterverbond: Duitsers en Nederlanders slaan de handen ineen om de opmars van het water te stuiten. De kanaaldijken houden nu stand. Intussen is in de verdronken delen van de Betuwe een zeldzame vorm van oorlogvoering ontstaan: een zenuwslopende strijd om de eenzame eilanden in de inundatievlakte waarbij soldaten veranderen in matrozen.


Landschapshistoricus Ferdinand van Hemmen studeerde geschiedenis aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen. Vanaf 1993 is hij actief met een eigen geschiedkundig bureau. Sindsdien heeft hij meerdere boeken geschreven, waaronder het boek “Ooievaar brengt Zondvloed. De Onderwaterzetting van de Betuwe, December 1944 – maart 1945” (een uitgave van de Historische Kring Kesteren e.o. (1995)).

Op den duur legde Van Hemmen zich toe op cultuurhistorie, identiteit en ruimtelijke vernieuwing. Hij raakte betrokken bij een groot aantal projecten op het gebied van water, natuur, nieuwe economie en ruimtelijk beleid. Van Hemmen is ervan overtuigd dat cultuurhistorie mensen kan stimuleren om actief bij te dragen aan de veranderingen die nodig zijn om duurzaam te kunnen wonen en werken in de rivierendelta.


700 jaar stadsrechten Culemborg


Dinsdag 11 december 2018: Lezing door Hans Saan over 700 jaar stadsrechten

Inloop vanaf 19.30 uur, lezing van 20.00 tot 22.00 uur

Locatie: De Pluk, Rijksstraatweg, Geldermalsen

 

Culemborg viert feest. 700 jaar geleden kregen we stadsrechten en die brief hebben we nog steeds. In deze lezing beginnen we met de voorgeschiedenis van Culemborg, de ontginningen en de vroege ontwikkeling van de stad tot 1318. Dan zoomen we in op de stadsrechtenbrief. Waarom kregen we die, wat staat erin, hoe moet je dat begrijpen. Wie gaf ons die brief en waarom eigenlijk. En dan hangen er meerdere zegels onderaan. Van wie waren die en waarom deden ze dat zo.


Aan de hand van een mogelijke vete in 1318 laten we zien hoe het strafrecht toen waarschijnlijk functioneerde. Het loopt helemaal niet goed af, maar dat is voor de lijn van het verhaal nodig. Jammer genoeg hebben we buiten deze brief geen andere Culemborgse bronnen uit die tijd, maar we kunnen wel wat leren van andere steden. Tenslotte kijken we over de stadsmuur naar de omgeving en gaan hink-stap-sprong naar het heden.

Hans Saan is momenteel voorzitter van het Genootschap AWK Voet van Oudheusden, de historische vereniging van Culemborg, genoemd naar één van de eerste geschiedschrijvers van de stad. Hij heeft een brede interesse voor geschiedenis, maar voelt zich vooral thuis in de middeleeuwen. Met een werkgroep bestuderen we de stadsrechtenbrief om er op 6 december (de dagtekening van de originele brief) een Voetnoot, ons tijdschrift over te presenteren.


Voor u als leden wellicht ook leuk om meer te weten over Stadsrechten i.v.m. onze toekomstige steden met Stadsrechten binnen de gemeente West Betuwe: Asperen en Heukelum.